مدل ارزیابی شخصیتی 6 عاملی هگزاکو ، پرینت خبر

مدل شخصیتی هگزاکو، خصوصیتهای شخصیتی انسان را در قالب 6 معیار متصور می شود. طبقه بندی زبانی ویژگی های شخصیتی، روشی است که به طور گسترده برای تهیه مدلهای شخصیتی مورد استفاده قرار گرفته است. این روش، که بر منطق فرضیه واژگانی استوار است ، از صفاتی که در زبان یافت می شود برای توصیف رفتار و تمایلات افراد استفاده می کند . صفات شناخته شده  شخصیتی، از طریق روش تجزیه و تحلیل عوامل به زیر گروههایی تقسیم می شود تا بتوان از ویژگی های شخصیتی مربوطه دسته بندی های قابل کنترلی را ارائه داد . مطالعات تحقیقاتی انجام شده براساس فرضیات واژگانی ابتدا در زبان انگلیسی انجام شده و بعداز آن تحقیقات به زبانهای دیگری همچون کرواتی ، هلندی ، فیلیپینی ، فرانسوی ، آلمانی ، یونانی ، مجارستانی ، ایتالیایی ، کره ای ، لهستانی و ترکی هم انجام شده است و از مقایسه نتایج ، مشخص شد که 6  عامل حاصل شده از تحقیقات در همه زبانهای دیگر همچون زبان انگلیسی با هم مشابه هستند . این عوامل به طور کلی صداقت تواضع ( H) ، تهییج پذیری (Eبرونگرائی (Eسازگار بودن ( Aبا وجدان بودن (C)، و گشودگی به تجربه (o)، هستند . ویژگی های توصیف شخصیتی افراد که عموماً به هر يك از این 6 گروه تعلق دارند ، عبارتند از :

  • صداقت – تواضع : خالص بودن ، صداقت ، ایمان و  وفاداری ، فروتنی و بی ادعایی در برابر موذیگری ، نیرنگ بازی ، حرص و طمع ، متظاهر بودن ، ریاکاری ، لاف زنی و خود بزرگ بینی .
  • تهییج پذیری: احساسی بودن ، حساس بودن ، ترسوئی، اضطراب ، و آسیب پذیری در برابر شجاعت ، محکمی ، استقلال، خود اطمینانی و ثبات شخصیتی .
  • برونگرایی : معاشرتی بودن ، سر زندگی ، برونگرائی ، حراف بودن ، بشاشیت و فعال بودن در برابر  خجالتی بودن ، منفعلی ، کم تحرکی ، درونگرایی، آرام و محتاط بودن .
  • سازگار بودن : صبور بودن ، تحمل کردن ، آرامش داشتن، ملایمت، موافقت و آسان گیر بودن در مقابل کج خلقی ، ستیزه جوئی، لجاجت ، و تند مزاجی .
  • با وجدان بودن  : مرتب و منظم بودن ، سعی و تلاش ، با دقت و کمال گرا بودن در برابر شلختگی ، مسامحه کاری ، بی ملاحظه بودن ، تنبلی ، بی مسئولیتی و فراموش کار بودن .
  • گشودگی به تجربه : روشنفکری ، خلاقیت ، غیر ستیزه جویی ، نوآوری و شوخ طبعی در برابر کوته بینی ، عدم خلاقیت و سنت گرایی .

شخصیتها اغلب براساس فرمهای خود گزارش دهی یا گزارش همسالان ارزیابی می شوند . 6 عامل بالا از طریق یک سری سئوالات طراحی شده برای ارزیابی هر کدام از عوامل سنجیده می شوند ." اشتون" و" لی " Ashton & Lee) ) فرمهای خود گزارش دهی و گزارش همسالان را به نام مدل شخصیتی هگزاکو – بازبینی شده (HEXACO-PI-R) تهیه نموده اند . مدل HEXACO-PI-R شش عامل گسترده شخصیتی هگزاکو، که هر کدام شامل 4 زیر مقیاس و یا خصیصه شخصیتی محدودتر می شود ، را ارزیابی می کند .  ( البته ویژگی یا زیرمقیاس بیست و پنجم هم که نوع دوستی و همگونه گرایی نام دارد نیز در آنها گنجانده شده است که در واقع ترکیبی است از عوامل صداقت – تواضع ، تهییج پذیری و سازگار بودن .)

4 خصیصه و زیر مقیاس عوامل شش گانه عبارتند از :

  • صداقت – تواضع ( H ): خلوص ، بی طرفی ، دوری از طمع و فروتنی .
  • تهییج پذیری ( E): ترسو بودن ، اضطراب ، وابستگی و گرایش به احساسات .
  • برونگرائی ( X ): احترام به نفس اجتماعی ، جسارت اجتماعی ، معاشرتی بودن و سرزندگی .
  • سازگاری (A): بخشش ، نجابت ، انعطاف پذیری و بردباری .
  • با وجدان بودن (C): سازماندهی ، پشت کار ، کمال گرائی و احتیاط.
  • گشودگی به تجربه ( O): درک زیبایی شناختی ، کنجکاوی ، خلاقیت و بی تکلیفی .

ارتباط هگزاکو با مدل " 5عامل بزرگ":

مدل اخير ، فراگیرترین مدل ساختار شخصیتی مورد استفاده نیز بر پایه تحلیل صفات توصیفی – شخصیتی استوار است . این مدل که شامل 5 عامل شخصیتی می باشد مدل « 5 عامل بزرگ » نامیده می شود . 3 عامل از عوامل این مدل یعنی برونگرائی ، با وجدان بودن و گشودگی به تجربه مشابه مدل هگزاکو است . دو عامل باقیمانده دیگر که سازگاری و روان نژندی ( قطب مخالف ثبات احساسی ) نیز مشابه عوامل سازگاری و تهییج پذیری مدل هگزاکو است – اما کمی محتوای این عوامل در این مدل متفاوت هستند . عاملهای سازگاری و تهییج پذیری در مدل هگزاکو در واقع وارونه شده همان عوامل در مدل « 5 عاملی » هستند. برای مثال خصیصه و ویژگی تند مزاجی در مدل « 5 عامل بزرگ » با روان نژندی و یا ثبات احساسی در ارتباط است. اما در مدل « هگزاکو » در حوزه سازگاری قرار می گیرد. بنابراین ، سازگاری در مدل « 5 عامل بزرگ » با سازگاری در مدل « هگزاکو» مشابه نیستند . مدل « 5 بزرگ » دارای عامل صداقت تواضع نیست ، اما بعضی از خصیصه هایی که در زیر عامل صداقت تواضع  مدل هگزاکو قرار می گیرند در زیر عامل سازگاری مدل « 5 بزرگ » جای داده شده اند . اگر چه تحقیقات اولیه تنها « 5 عامل بزرگ » را یافته بودند ، اما مطالعات جدیدتری که در زبانهای مختلف ( و نیز انگلیسی ) انجام شدند ، صفات و ویژگی های شخصیتی وسیعتری را به دست دادند که 6 عامل ذکر شده بالا را مطرح می کردند . نام 4 عامل مدل هگزاکو  (یعنی 4 عامل آن به جز صداقت تواضع و تهییج پذیری ) از نام های « 5 عامل بزرگ » بر گرفته شده اند . نامهای عوامل براساس معنای متعارف خصوصیات و ویژگیهای جای داده شده در زیر هر کدام از آن عوامل انتخاب شده اند .


تاریخ ایجاد : یکشنبه - 19 بهمن 1393

facebooktwitterfacebook
  • پگاه کرمخانی

    ممتنی که نوشته شده است منسجم است و تمام مطالبی که در مورد مدل هگزاکو می خواستم داخل آن هست. بسیار سپاسگزارم.


نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد . بخش های مورد نیاز علامت گذاری شده اند . *